Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί έχουμε το μοναδικό -προνόμιο να ζούμε μέσα στις λειτουργίες μας τα σωτήρια γεγονότα της παρουσίας του Χριστού στον κόσμο. Τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας. Οι γλυκύτατοι ύμνοι χαϊδεύουν τ΄ αυτιά μας και οι πανέμορφες εικόνες τέρπουν τα μάτια μας. Σήμερα, λοιπόν, όλη μας η ύπαρξη συμμετέχει στο μυστήριο της ενανθρώπησης. Ασπαζόμενοι ευλαβικά την εικόνα των Χριστουγέννων ανταποκρινόμαστε στο κάλεσμα του υμνογράφου «Δεύτε ίδωμεν πιστοί» και "βλέπουμε" ιδίοις όμμασι ότι η εικόνα αυτή κρύβει στα σπλάγχνα της αληθινούς θησαυρούς, που ενώνουν τον ουρανό με τη γη και είναι ικανοί να μας αγιάσουν και να μας μεταμορφώσουν. Σας προσκαλώ, τώρα, όλους να φέρετε στο νου σας την βυζαντινή εικόνα της γιορτής. Θ΄ ακολουθήσει μια ξενάγηση, από την οποία θα διαπιστώσετε μόνοι σας ότι η εικόνα αυτή μπορεί να μας βοηθήσει να ζήσουμε το βαθύτερο νόημα της γιορτής των Χριστουγέννων. Αφού σας πληροφορήσω ότι η εικονογραφία της γεννήσεως του Κυρίου στηρίζεται, κυρίως, στην αφήγηση του ευαγγελιστή Λουκά (2,1-20), προχωρώ τώρα στις λεπτομέρειες της.

Στο κέντρο της εικόνας βλέπουμε ένα κατάμαυρο σπήλαιο, μέσα στο οποίο τοποθετείται η φάτνη, δηλαδή το παχνί, όπου βρίσκεται το νεογέννητο βρέφος σε κατάλευκα σπάργανα. Δεν είναι τυχαία η αντίθεση αυτή των χρωμάτων. Το κατάμαυρο χρώμα του σπηλαίου θέλει να μας δείξει την σκοτεινιά του άδη, του βασιλείου του θανάτου που θα φωτίσει ο Χριστός με την Ανάστασή Του, και το αδιέξοδο του προχριστιανικού κόσμου, ενώ τα κατάλευκα σπάργανα, τον ήλιο της δικαιοσύνης πού ανέτειλε για να φωτίσει και να σώσει τον κόσμο. Στην καρδιά της εικόνας βρίσκεται το σπαργανωμένο βρέφος, διότι αυτό είναι το κέντρο των πραγμάτων, το Α και το Ω προς το οποίο τείνουν τα πάντα.

Δίπλα στο Χριστό βρίσκεται ή Υπεραγία Θεοτόκος, η οποία με την αποδοχή του αρχαγγελικού μηνύματος όρισε την προσφορά ή τη συμβολή των ανθρώπων στο σχέδιο της αγάπης του Θεού για τη σωτηρία των πλασμάτων Του. Η Παναγία είναι η νέα Εύα, που θεραπεύει την αστοχία της πρώτης εκείνης Εύας. Η Μητέρα του Κυρίου μας γίνεται η αιτία της καταλλαγής, της συμφιλίωσής μας δηλαδή, με τον Θεό.

Κοντά στη φάτνη βλέπουμε, επίσης, δύο ζώα: ένα βόδι και ένα γαϊδουράκι. Μας θυμίζουν το λόγο του προφήτη Ησαΐα; Το βόδι γνωρίζει τον αφέντη του και το γαϊδούρι ξέρει το παχνί εκείνου που το ορίζει.. Μα ο Ισραήλ σε ποιον ανήκει δεν το ξέρει· ο λαός μου τίποτα δεν κατανοεί (1,3). Με την προφητεία αυτή καυτηριάζεται η αποστασία του εκλεκτού λαού και γίνεται νύξη του γεγονότος ότι ο Κύριός μας βρήκε καταφυγή και προστασία από τα άλογα ζώα και όχι από τους έλλογους ανθρώπους, οι οποίοι του αρνήθηκαν τη φιλοξενία.

Πάνω από το σπήλαιο βλέπουμε δύο σώματα αγγέλων, το ένα στραμμένο προς τα άνω και το άλλο προς τα κάτω. Οι θέσεις τους αυτές φανερώνουν τη διπλή αποστολή τους. Από τη μια η ακατάπαυστη δοξολογία του Κυρίου της δόξης (Δόξα εν υψίστοις Θεώ) και από την άλλη η μεταφορά του χαρμόσυνου μηνύματος στους ανθρώπους (και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία). Οι άνθρωποι που γίνονται μάρτυρες της παρουσίας των πνευματικών αυτών όντων δεν είναι άλλοι από τους βοσκούς, οι όποιοι έμεναν στο ύπαιθρο και φύλαγαν βάρδιες τη νύχτα για το κοπάδι τους. Αυτούς τους αγνούς ανθρώπους προέτρεψε ένας άγγελος Κυρίου να σπεύσουν στο Σωτήρα του κόσμου, τον καλό ποιμένα (Ιω 10,11), για να γίνουν έτσι οι πρώτοι μάρτυρες της γέννησής Του, λόγω της καθαρής καρδιάς τους, αντιπροσωπεύοντας έτσι τους αγαθούς Ισραηλίτες που αποδέχθηκαν αμέσως το χαρμόσυνο άγγελμα της σωτηρίας.

Αριστερά του σπηλαίου βλέπουμε τους μάγους, για τους οποίους μας μιλά ο ευαγγελιστής Ματθαίος (2,1-12). Η προσκύνηση των σοφών αυτών ανδρών φανερώνει τον σεβασμό που θα δείξουν όλα τα έθνη στο πρόσωπο και τη διδασκαλία του Κυρίου μας. Είναι τρεις στον αριθμό, όσα και τα δώρα που πρόσφεραν στο θειο παιδί: χρυσάφι, λιβάνι και σμύρνα, τα οποία, σύμφωνα με τις ερμηνείες των πατέρων, μας προϊδεάζουν για το θάνατο και την ανάσταση του Χριστού.

Οι μάγοι οδηγήθηκαν στον Χριστό από ένα αστέρι, από ένα ουράνιο σώμα που αποτελούσε αντικείμενο της αστρονομικής τους μελέτης. Το ασυνήθιστο αυτό αστέρι το βλέπουμε στην κορυφή της εικόνας, αλλά όχι ολόκληρο. Φαίνεται μια αχτίνα να καταλήγει στην καρδιά της εικόνας, που είναι όπως είδαμε και το κεντρικό μήνυμα της, αλλά αυτή η αχτίνα ξεκινά από ένα σημείο έξω από την εικόνα, από τον ουρανό, για να τονιστεί ακριβώς η μοναδικότητα του γεγονότος της ελεύσεως του Σωτήρα. Υπογραμμίζεται η έλευση του ίδιου του Θεού, ο οποίος ξεκινά έξω από αυτόν τον κόσμο, έξω από την εικόνα, για να καταλήξει στο κέντρο της, στο κέντρο του κόσμου, τον οποίο θα ανακαινίσει και θα μεταμορφώσει. Μετά τη Γέννηση του θεανθρώπου ο κόσμος ποτέ δεν θα είναι πια ο ίδιος.

Στο σημείο αυτό ολοκληρώθηκε η σύντομη ξενάγηση στην εικόνα των Χριστουγέννων, η οποία, βέβαια, δεν κάλυψε όλες τις λεπτομέρειές της. Αποκαλύφθηκαν, όμως, θαρρώ, οι θησαυροί τους οποίους κρύβει μέσα στα σπλάγχνα της αυτή η εικόνα. Απομένουν, τώρα, σε μας δύο δυνατότητες. Η μία να τους αγνοήσουμε και να παραμείνουμε σε μια μίζερη τυπική θρησκευτικότητα και η άλλη να τους εκμεταλλευτούμε και να οδηγήσουμε και μεις τα βήματά μας στη φάτνη του Χριστού. Μετέχοντας στην ορθόδοξη λειτουργία μας και κοινωνώντας των αχράντων μυστηρίων, μετέχουμε πραγματικά στο γεγονός της σαρκώσεως του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, το όποιο συνέβη σε μια δεδομένη ιστορική στιγμή, για να μείνει, όμως, για πάντα. «Ο Θεός κατέβηκε μέχρι τον άνθρωπο, ώστε ο άνθρωπος να υψωθεί μέχρι το θεό. Ο Θεός έγινε Υιός ανθρώπου, για να γίνει ο άνθρωπος υιός του Θεού. Ο Θεός ενανθρωπίζεται για να θεωθεί ο άνθρωπος. Γι' αυτό είναι μεγάλο και σωτηριώδες το μυστήριο της Σαρκώσεως του Χριστού για μας τους ανθρώπους και για κάθε άνθρωπο χωριστά, από τη στιγμή που με όλη του την ύπαρξη θα πιστέψει στον Χριστό και θα ζει την κατά Χριστόν ζωή μέσα στο σώμα του Χριστού, την Αγια Ορθόδοξη Εκκλησία»(1). Είθε ο καθένας μας να ζυγίσει τις δυνάμεις του και να βάλει καλή αρχή στη ζωή του κάνοντας τον Χριστό ζωή του (Γαλ 2,20).

Αυτή είναι η ευχή και η προσευχή μου, κι ας γίνει η ευχή και η προσευχή όλων μας, για τα φετινά και για όλα τα υπόλοιπα Χριστούγεννα της ζωής μας: Να γεννηθεί και να ζει μέσα μας ο Χριστός!