Αγαπητοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί της χώρας μας,
στο ξεκίνημα και στο τέλος κάθε ημέρας, ιδιαίτερα όμως σε κάθε θεία Λειτουργία, απαγγέλλεται το Σύμβολο της Πίστεως της Νικαίας-Κωνσταντινουπόλεως, στο οποίο μετά την πίστη στον Τριαδικό Θεό ομολογούμε και διακηρύττουμε επίσης την πίστη μας στην Εκκλησία.
Εκτός από την ενότητα και την αγιότητα της Εκκλησίας, η οποία εκπηγάζει και θεμελιώνεται από τον Κύριο μας Ιησού Χριστό, οι Πατέρες της Β' Οικουμενικής Συνόδου, που έλαβε χώρα στην Κωνσταντινούπολη το 381, διατύπωσαν στο Σύμβολο της Πίστεως ένα επιπλέον χαρακτηριστικό: ότι δηλαδή η Εκκλησία είναι καθολική· καθολική, όχι μόνο υπό την έννοια ότι εκτείνεται γενικά στο χώρο, αλλά και ότι η έκτασή της διαπερνά και όλο τον χρόνο.
Για πρώτη φορά απαντάται αυτός ο όρος περί το 110, όταν ο άγ. Ιγνάτιος Αντιοχείας γράφει προς την Εκκλησία της Σμύρνης: Όπου βρίσκεται ο επίσκοπος, εκεί και η Εκκλησία, όπως ακριβώς, όπου βρίσκεται ο Ιησούς Χριστός, εκεί και η καθολική Εκκλησία.
Η πρώτη λοιπόν χρήση αυτού του όρου συνδέεται στενά με την τέλεση της θείας Ευχαριστίας. Γιατί για τον άγ. Ιγνάτιο η ενότητα της Εκκλησίας, η οποία τελεί την θ. Ευχαριστία, βρίσκεται στο επίκεντρο. Ακολουθεί έτσι πιστά εκείνη την εικόνα, που χρησιμοποιεί ο απόστολος Παύλος, ο οποίος περιγράφει την Εκκλησία ως σώμα Χριστού: Όταν πίνουμε το ποτήριο της ευχαριστίας, με το οποίο ευχαριστούμε το Θεό, δεν κοινωνούμε με το αίμα του Χριστού; Κι όταν κόβουμε και μοιράζουμε τον άρτο, τρώγοντάς τον δεν κοινωνούμε με το σώμα του Χριστού; Όπως ο άρτος είναι ένας, έτσι και εμείς αποτελούμε ένα σώμα, αν και είμαστε πολλοί, γιατί όλοι τρώμε από τον ένα άρτο (Α ' Κορ 10,16-17). Ακόμα λοιπόν και ο ίδιος ο πρώτος ορισμός της Εκκλησίας είναι στιγματισμένος από τη θ. Ευχαριστία, και μέχρι σήμερα πανηγυρίζουμε την εκκλησιαστική μας υπόσταση δια της θ. Λειτουργίας.
Αυτό ισχύει ακριβώς στη χώρα μας, όπου οι πιστοί αντιμετωπίζουν πολλαπλώς επιπλέον προσκόμματα στην προσπάθειά τους να συμμετάσχουν στην θ. Λειτουργία, η οποία να τελείται στην γλώσσα και την παράδοση τους. Και ταυτόχρονα αναπτύσσεται η αίσθηση ανάμεσα στους ίδιους ακριβώς πιστούς, ότι αυτές οι δυσκολίες δεν εξαρτώνται μόνο από τη γλώσσα (η οποία πολλαπλώς μάς χωρίζει τον ένα από τον άλλο), αλλά και από εκείνη την κοινή μας πίστη, την οποία από κοινού ομολογούμε. Γι' αυτό το λόγο η Ομολογία μας εις την μίαν, αγίαν, καθολικήν και αποστολικήν Εκκλησίαν παρά την αξιοσέβαστη αρχαιότητά της είναι εξαιρετικά επίκαιρη.
Ένα παράδειγμα θα το έκανε πιο κατανοητό: σήμερα γίνεται πολύς ο λόγος για την παγκοσμιοποίηση. Αντιλαμβάνεται γενικώς κανείς υπό την έννοια αυτή (της παγκοσμιοποιήσεως), ότι η ανάπτυξη του εμπορίου και της οικονομίας δεν μπορούν πλέον να κατανοούνται ως φαινόμενα τοπικού ή επαρχιακού χαρακτήρα· απαιτείται πλέον μια εμπορική διαδικασία παγκοσμίου, διεθνούς χαρακτήρα, που να αγκαλιάζει όλη την υφήλιο. Παγκοσμιοποίηση σημαίνει επίσης ποικιλία σημείων παραγωγής και κατανάλωσης, ενώ το επίκεντρο του ενδιαφέροντος δεν στρέφεται πλέον στην ευημερία των ανθρώπων, αλλά στο οικονομικό και πολιτικό όφελος.
Για την Ορθόδοξη Εκκλησία πραγματικά δεν είναι ξένος ο τρόπος, να σκέφτεται πέρα από τον μικρό και περιορισμένο ορίζοντά της· γιατί σε κάθε θ. Λειτουργία η τοπική ενορία συνδέεται με την καθολική Εκκλησία. Αφού, όπως στο Δισκάριο γύρω από το Χριστό συγκεντρώνονται η Παναγία Μητέρα Του, οι Άγιοι και η καθολική Εκκλησία απαρχής του χρόνου ζώντων και τεθνεώτων όλων των χρόνων και όλων των φυλών, έτσι στην τέλεση της θ. Λατρείας μας είναι παρούσα η καθολική Εκκλησία. Στη θ. Λειτουργία πανηγυρίζουμε το μυστήριο της ενότητας και της αγάπης. Γιατί συνδέει και ενώνει τους ανθρώπους όλων των καιρών και τόπων. Μας συνδέει μάλιστα και με τον Ουρανό: Νυν αι δυνάμεις των ουρανών συν ημίν αοράτως λατρεύουσιν, ψάλουμε κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής κατά τη Μεγάλη Είσοδο των Προηγιασμένων Δώρων. Αυτό σημαίνει πολλά περισσότερα από μια απλή ανάμνηση εκείνων, οι οποίοι ίσως βρίσκονται μακριά κατά την έννοια του χώρου από εμάς. Δηλώνει ότι χώρος και χρόνος υπερβαίνονται, επειδή μια άλλη διάσταση προστίθεται: ο Θεός έρχεται σ' αυτό τον κόσμο, κι εμείς έχουμε κληθεί να γίνουμε μόνιμοι μάρτυρες αυτής της παρουσίας. Λέει ο άγ. Γερμανός πατρ. Κωνσταντινουπόλεως (+ 733): Η Εκκλησία είναι ο επί γης ουρανός, όπου ο ουράνιος Θεός κατοικεί και ενεργεί.
Όχι παγκοσμιοποίηση κατά την κοσμική έννοια, αλλά καθολικότητα κατά την ορθόδοξη έννοια είναι η υποχρέωση μας, το δώρο του Θεού και το καθήκον για μας τους ανθρώπους. Παγκοσμιοποίηση της προσευχής θα μπορούσε να είναι η ορθόδοξη απάντηση στα πολλά ερωτήματα των καιρών μας. Όχι το άνοιγμα των αγορών, αλλά το άνοιγμα των οφθαλμών και των καρδιών μας στις λύπες και τις ανάγκες όλων των συνανθρώπων μας. Αυτό είναι περισσότερο επιτακτικό αυτές τις ημέρες της Σαρακοστής, η οποία δεν απαιτεί μόνο εγκράτεια, αλλά και ενεργή φροντίδα για φιλανθρωπία, για αγάπη προς τους ανθρώπους. Εμείς θέλουμε να αγαπήσουμε, γιατί ο Θεός πρώτος μας αγάπησε (Α΄ Ιω 4,19).
Αγαπητοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί της χώρας μας,
σ΄ αυτό το πνεύμα παρακαλούμε την ουράνια ευλογία για την Αγία και Μεγάλη Σαρακοστή, που έχουμε να διανύσουμε, πριν από την Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα και την εορτή των εορτών, την Λαμπρή ημέρα της Ανάστασης του Κυρίου μας. Απευθύνουμε εγκάρδιο χαιρετισμό τόσο σε σάς, όπως και στους Χριστιανούς των υπολοίπων Εκκλησιών, με τους οποίους μας συνδέει εφέτος, πρώτη χρονιά της τρίτης χιλιετίας, το δώρο του κοινού εορτασμού του Πάσχα.
Η χάρις του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, η αγάπη του Θεού και Πατρός και η κοινωνία του Αγίου Πνεύματος είη μετά πάντων υμών!
Nuernberg, 4 Μαρτίου 2001
+ Αυγουστίνος, Μητροπολίτης Γερμανίας και Έξαρχος Κεντρώας Ευρώπης
(Ιερά Μητρόπολη Γερμανίας - Οικουμενικό Πατριαρχείο)
+ Σέργιος, Αρχιεπίσκοπος Ευκαρπίας
(Εξαρχία των Ορθοδόξων Παροικιών ρωσικής παράδοσης - Οικουμενικό Πατριαρχείο)
+ Ιωάννης, Αρχιεπίσκοπος Παρνασού
(Ουκρανική Ορθόδοξη Επαρχία Δυτικής Ευρώπης - Οικουμενικό Πατριαρχείο)
(εκπρόσωπος) Δρ. Ηλίας Esber, πρωτοπρεσβύτερος
Πατριαρχική
Εξαρχία του Πατριαρχείου Αντιοχείας για τη Δυτική Ευρώπη
+ Θεοφάνης, Αρχιεπίσκοπος Βερολίνου και Γερμανίας
(Επισκοπή Βερολίνου - Εκκλησία Ρωσσίας)
+ Λογγίνος, Αρχιεπίσκοπος Κλίν
(Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ρωσσικής Εκκλησίας στη Γερμανία και παρά τη Ευρωπαϊκή
Ενώσει)
+ Κωνσταντίνος, Επίσκοπος Μεσευρώπης
(Επισκοπή Μεσευρώπης - Εκκλησία Σερβίας)
+ Σεραφείμ, Μητροπολίτης Γερμανίας και Κεντρικής Ευρώπης
(Μητρόπολη για τη Γερμανία και την Κεντρική Ευρώπη - Εκκλησία Ρουμανίας)
+ Συμεών, Μητροπολίτης Δυτικής και Μέσης Ευρώπης
(Επισκοπή Δυτικής και Μέσης Ευρώπης - Εκκλησία Βουλγαρίας)